Αντιμετωπίζοντας την ψύχωση - Μέρος 3ο Η σχέση μας



Η Ζωή στα δεκαεννιά της, ενώ ήταν φοιτήτρια στην γυμναστική ακαδημία και έχοντας υπάρξει πρωταθλήτρια στο μπάσκετ τη δεκαετία του 2000, διαγνώστηκε με ψύχωση το 2007. Σύμφωνα και με τους δυο ψυχιάτρους που την παρακολουθούσαν πληρούσε τα κριτήρια κατά DSM, κάποιας ψυχωσικής διαταραχής μέσα στο φάσμα της σχιζοφρένειας. Ακολούθησαν δέκα χρόνια φαρμακευτικής αγωγής και σχεδόν άλλα τόσο ψυχοθεραπείας. 
Η έκβαση ήταν πολύ καλή κι έτσι από το Μάρτιο του 2017 με την καθοδήγηση του τελευταίου ψυχιάτρου της δεν χρήζει φαρμακευτικής αγωγής και επί του παρόντος, θεωρείται θεραπευμένη. 
Εμείς συνεχίζουμε με αραιές συνεδρίες συντήρησης.

Ο σκοπός που παρουσιάζουμε αυτή τη συνέντευξη είναι να αφαιρέσει λίγο από το στίγμα που φέρει η συγκεκριμένη κατηγορία ψυχικών διαταραχών, παρά να δημιουργήσουμε την ουτοπία, ότι όλα και πάντα, με σκληρή δουλειά ή αγάπη επιτυγχάνονται. 
Η Ζωή κι εγώ συμφωνούμε ότι η συνέντευξη ενδέχεται να λειτουργήσει ενθαρρυντικά για όσους υποφέρουν από κάποια μορφή ψύχωσης. 
Μέρη της συνέντευξης έχουν περιγραφεί συνοπτικά για το Doctoranytime.
Η συνέντευξη περιλαμβάνει τρία μέρη και δημοσιεύεται ολόκληρη εδώ. Στο πρώτο περιγράφεται η έναρξη και η εξέλιξη της ασθένειας αλλά και εκ νέου "ανασύσταση" του "εγώ".
Στο δεύτερο, μερικοί παραπάνω λόγοι που η Ζωή πιστεύει ότι οφείλει την επιτυχία της και στο τρίτο και τελευταίο οι σκέψεις που ανταλλάσσουμε οι δυο μας γύρω από την προσωπική μας σχέση.


Μέρος 3ο - Η σχέση μας

Ζ: Ήθελα να σε ρωτήσω κι εγώ κάποια πράγματα για τη σχέση μας. Αρχικά να μου πεις, γιατί ενώ ήταν πολύ δύσκολα δεν τα παράτησες;

Τ: Είχα πολλούς λόγους για να μην το κάνω. 
Κατά αρχάς, αναγνώριζες το πρόβλημα, συνεργαζόσουν με τον γιατρό και έπαιρνες αγωγή. Ήσουν πρόθυμη να συνεργαστείς μαζί μου, δεν ήμουν ακάλυπτη. Μου έχουν έρθει περιπτώσεις που αυτό δεν μπορούσε να συμβεί, όπως όταν ο άλλος εκφράζει επιθετικότητα, παίρνει μεν φάρμακα, αλλά βλέπει μόνο τις ευθύνες των άλλων για την κατάστασή του και αρνείται να δει την ευθύνη για την δική του πορεία στο παρόν. Εγώ τι να κάνω εκεί;
Από τη στιγμή που ο άλλος είναι συνεργάσιμος, τον κατανοώ, με κατανοεί, η ταμπέλα με την οποία έχει διαγνωστεί έχει μικρότερο ενδιαφέρον. Εξάλλου, έχω δυσκολευτεί περισσότερο με ανθρώπους που δεν είχαν διαγνωστεί επίσημα με κάποια ψυχική διαταραχή. 
Επίσης, η προσέγγιση που ακολουθώ με όλους τους πελάτες είναι να βασιστώ στη σχέση που μπορούμε να αποκτήσουμε. Τη δική μας την αισθάνθηκα καλή, με εμπιστοσύνη, συνέπεια, εκτίμηση.
Η σχέση γίνεται ένα άλογο, το καβαλάμε και πάμε σε ό,τι μέρος θέλεις. 
Υπάρχουν πελάτες με πιο ελαφριά θέματα (με την ιατρική έννοια) με τους οποίους δεν καταφέραμε να κάνουμε σχέση, ίσως ο άλλος δεν μου έδωσε την ευκαιρία ή δεν ήταν έτοιμος ή εγώ απέτυχα να τον προσεγγίσω. Αυτό έχει μεγαλύτερη δυσκολία για εμένα. 
Σταδιακά, εμείς εδραιώσαμε μια καλή σχέση. Στη πορεία βρεθήκαμε μπροστά σε δυσκολίες, άμυνες που στο δικό σου χρόνο ξεπεράστηκαν.

Ζ: Τι σε δυσκόλεψε περισσότερο;

Τ: Μια αντικειμενική δυσκολία που αντιμετώπισα και το αναφέραμε στο β' μέρος της συνέντευξης, όπου εξηγείς  από τη δική σου μεριά, πως το βίωσες, ήταν ότι δεν ήμουν σίγουρη κατά πόσο συνέβαλα να προκληθεί μια κρίση, δεν ήξερα που είναι το όριό σου. Κι επειδή ούτε εσύ το γνώριζες πάντα, εκεί μπερδευόμουν.

Όμως η πραγματικότητα έρχεται από μόνη της και σου βάζει κάποια όρια, σε βοηθάει, υπάρχει κάποιος μπούσουλας, πχ πέντε πράγματα συγχρόνως δεν μπορεί να θέλεις να τα κουμαντάρεις και να τα κάνεις όλα καλά ή αν δεν εξασφαλίσεις ένα βαθμό ψυχραιμίας και ξεκούρασης δεν μπορείς να παίρνεις αποφάσεις. 
Ή όταν κάποιος 'φεύγει' πολύ στους άυλους δρόμους του μυαλού πρέπει να τον επαναφέρω στο παρόν, σε συντονισμό με τη πραγματικότητα. 

Ακόμα, κάποιες φορές με δυσκόλεψε το έντονο ταμπεραμέντο σου ή η εκρηκτικότητα του χαρακτήρα σου, πώς να τη διαχειριστώ. Δεν ήθελα να φοβάμαι να μιλήσω ώστε να γίνω παραπάνω επιεικής μαζί σου, αλλά ούτε και επικριτική. 
Αλλά αυτό έχει να κάνει με μένα, το αντιμετωπίζω και με άλλους πελάτες. Μια ανησυχία, πώς μπορώ να συνταιριάξω εμένα, να είμαι αληθινή, αλλά και να μπορέσω να προσφέρω την βοήθεια που ο άλλος είναι έτοιμος να δεχτεί.
Και βέβαια βρέθηκα κι εγώ με θέματα αντιμεταβίβασης (ψυχολογικό φαινόμενο που ονοματίζεται αρχικά από την ψυχανάλυση, όμως κι άλλες προσεγγίσεις το αποδέχονται, αν και με διαφορετική ονομασία). Δηλαδή, ένα ερέθισμα από τον πελάτη να ενεργοποιεί μέσα μου πράγματα από το παρελθόν μου, από σημαντικές σχέσεις, το οποίο με μπλοκάρει απέναντί του.

Ζ: Και καλείσαι να το ελέγξεις. 

Τ: Ναι, γι' αυτό και κάθε επαγγελματίας της ψυχικής υγείας πρέπει να έχει επεξεργαστεί τα δικά του θέματα στην προσωπική του θεραπεία, χωρίς αυτό να αποτελεί εγγύηση ότι δεν θα ξαναβγεί κάτι. 

Ζ: Πότε κατάλαβες ή αν κατάλαβες ότι υπάρχει ελπίδα πλήρους θεραπείας; 

Τ: Α! δεν είχα βάλει στο μυαλό μου τέτοιο project.

Z: Δεν έβαλες στόχο την θεραπεία;

Τ: Την θεραπεία με την έννοια να σταματήσεις τα φάρμακα, όχι δεν σκέφτηκα κάτι τέτοιο. Εμένα με ένοιαζε και στο είχα πει, να είσαι λειτουργική, να περνάς καλά στην καθημερινότητά σου, να μην σε τρελαίνει το μυαλό, να μπορείς να δουλεύεις, να έχεις κάποιες σχέσεις και να είναι καλές.

Ζ: Και μένα ο στόχος στην αρχή ήταν αυτός, να υπάρχω και να λειτουργώ. Μετά όμως ανέβηκε.

Τ: Ναι, αυτό βγήκε στη πορεία. Ήσουν τυχερή και έκανες τον εαυτό σου τυχερό. Χαίρομαι, είτε γιατί σε βοήθησε το DNA σου, είτε οι συντονισμένες προσπάθειες, αν και πιστεύω ότι ήταν καθοριστική η νοητική εργασία που έκανες.
Για παράδειγμα, αν δεν άλλαζες τις έννοιες που η θρησκεία εξηγεί με απόλυτες θέσεις ζωής, αν δεν το έβλεπες αλλιώς, μπορεί και να σε "χαντάκωνε ο Θεός".

Ζ: Μπορεί και να ήμουν φυτό.

Τ: Εσύ τι θα ήθελες να σχολιάσεις, όσον αφορά τη δουλειά μας;

Ζ: Αρχικά να πω ότι η ψυχοθεραπεία με καλλιέργησε ως άνθρωπο. Αν και μπορεί κάποιος να έχει μόρφωση, η καλλιέργεια είναι κάτι διαφορετικό. Σημαίνει να σέβομαι περισσότερο τον άλλο στη σχέση, να υπάρχω όχι μόνο εγώ, αλλά και ο άλλος. Δεν εννοώ εδώ να υπάρχει αγάπη, να υπάρχει ο άλλος ρεαλιστικά, τα στοιχεία του, οι απόψεις του, οι αντιδράσεις του μέσα στη σχέση. Να με πάρω λίγο πίσω και να έχω τον άλλον μαζί σε αυτή την οπτική.

Τ: Να ακούς και τον άλλο, να είναι παρουσία στη ζωή σου, να τον υπολογίζεις περισσότερο. 

Ζ: Ναι, έμαθα πολλά πράγματα που δεν ήξερα. Έπαιρνα ερεθίσματα και μετά τα έψαχνα μόνη μου. Έκανα λογικούς συλλογισμούς για τον άνθρωπο, τη ζωή, τις σχέσεις, τη κοινωνία. Διάβασα επίσης, διάφορα βιβλία μεταξύ άλλων και ψυχολογίας. 
Πέρα από αυτά, εσύ χειρίστηκες  πολύ καλά εμένα. Γι' αυτό σε ρώτησα προηγουμένως τι σε δυσκόλεψε. Εγώ δεν αντιλήφθηκα στη διάρκεια της ψυχοθεραπείας ότι δυσκολευόσουν με τα όριά μου, αντίθετα θα έλεγα ότι ως θεραπεύτρια κράτησες πολύ καλά τις ισορροπίες στη σχέση θεραπευτή - θεραπευόμενου και σταδιακά αυτό διευρύνθηκε. Γιατί έχεις αλλάξει κι εσύ μέσα σε όλα αυτά τα χρόνια, όχι μόνο εγώ.

Τ: Ναι, το νιώθω. 

Ζ: Στην αρχή είχες πιο επαγγελματικό ρόλο με στοιχεία φροντίδας βέβαια, στο χρόνο, στα πάντα ήσουν προσεκτική, υπήρξε αξιοπιστία. Θυμάμαι καλά στην πρώτη συνεδρία, μου είπες: "Αν θέλεις να συνεργαστούμε υπάρχουν κάποιοι όροι" και μου έδωσες μια κόλλα χαρτί με τους κανόνες συνεργασίας. Εγώ ήμουν σε άλλο κόσμο και είπα μέσα μου, τι είναι αυτό τώρα που μου δίνει η γυναίκα; Εγώ ήμουν σε παραλήρημα κι εσύ ... (γέλια).

Τ: Κι εγώ το χαβά μου!

Ζ: Κι όμως εγώ έκατσα μετά και το διάβασα με προσοχή. Η αίσθηση που μου δημιουργήθηκε τότε ήταν ότι υπήρχε αξιοπρέπεια και σεβασμός: "Δες τις υποχρεώσεις και τα δικαιώματά σου". Ένας που γελοιοποιεί τον ασθενή δεν του φέρεται έτσι. Σου προσδίδω αξιοπρέπεια, είσαι άρρωστη, αυτή τη στιγμή δυσλειτουργική, αλλά είσαι άνθρωπος. 
Επίσης, μεγάλο κατόρθωμα στη θεραπεία ήταν να μην σε θεοποιήσω και αυτό με κράτησε στο ρεαλισμό της ζωής. Από την στιγμή που δεν θεοποιώ την Τέτα που με θεραπεύει, δεν χρειάζεται να το κάνω με κανένα, άρα να μην εξαρτώμαι από κανένα.

Τ: Πώς έγινε και το απέφυγες, επειδή το είχαμε συζητήσει;

Ζ: Νομίζω το απέφυγα γιατί ήμουν ψυλλιασμένη. Είχα, πρώτα απ' όλα, καταλάβει ότι είχα προδοθεί από την θεοποίηση.
Το δεύτερο και το σημαντικότερο, εσύ για τον εαυτό σου, μου έδινες να καταλάβω ότι "Έχω κι εγώ πράγματα δύσκολα μέσα μου κι εντάξει είμαι άνθρωπος και μην με εξιδανικεύεις, γιατί ούτε το θέλω, ούτε το αξίζω".
Αλλά ξέρεις, τρεις άνθρωποι που το έκανα στο παρελθόν και συνδέθηκα στενά, μου έδειχναν ότι γούσταραν τη θεοποίηση (η σχέση είναι πάντα διπλής κατεύθυνσης). Δεν έδειχναν τις αδυναμίες τους. Τσιμπήσαμε όλοι, εγώ ήθελα κάποιον να θεοποιήσω, εκείνοι το αποζητούσαν για τους δικούς τους λόγους.
Η θεραπεία μαζί σου μου έδειξε ότι είσαι ατελής, αμαρτωλή (γέλια), ανθρώπινη, αν και θεραπεύτρια. Ένας άνθρωπος είναι δίπλα μου, όχι μπροστά μου, μπορεί να ξέρει περισσότερα πράγματα λόγω εμπειρίας ή κατάρτισης, μάθε από αυτά, αλλά παράλληλα δες ότι μπορεί να κάνει λάθη, να έχει τους δικούς του φόβους.
Από τη στιγμή που έβλεπα ότι εσύ κάνεις λάθη, κάνουν και οι άλλοι, άρα η σχέση ήταν καλή. 
Χρειαζόμουν κάποιον μέντορα να με προχωράει.

Τ: Ήσουν πολύ καλή στις γνωστικές ικανότητες, σκέψη, ικανότητα για αποφάσεις, κρίση, είναι τα δυνατά σου σημεία.

Ζ: Το είχα από τότε που θυμάμαι τον εαυτό μου.

Τ: Εννοείται, αυτό δεν βγαίνει ξαφνικά, όμως το καλλιεργείς, έτσι;

Ζ: Βέβαια, όταν όμως είχαν μπει στοιχεία άρρωστα, αυτό κάπως χάθηκε ή παραμερίστηκε, οπότε μετά, με τη θεραπεία ξανά αναπτύχθηκε σε μεγαλύτερο βαθμό, στα πλαίσια της καλλιέργειας που έλεγα.

Τ: Κι ενώ η διάσχιση είναι κυρίως ένα πρόβλημα της σκέψης, ουσιαστικά εσύ είχες δυνατή ικανότητα σκέψης.

Ζ: Αυτό είναι το παράδοξο. Εκεί που είναι το δυνατό σου σημείο, εκεί αρρωσταίνεις. Πολύ δύσκολο να διαχειριστείς πού είναι η αρρώστια, πού η λογική, ήταν κι αυτό που με δυσκόλεψε πολύ, να εντοπίζω την ασθένεια στις σκέψεις μου.

Τ: Πώς βλέπεις σήμερα τον εαυτό σου, καθώς κάναμε όλη αυτή τη διαδρομή; Τι αίσθημα δημιουργείται μέσα σου τώρα, για την Ζωή του τότε;

Ζ: Βλέπω έναν άνθρωπο που δούλεψε πάρα πολύ σκληρά, με επιμονή και με υπομονή θα έλεγα, αν και δε διακρίνομαι γι' αυτό.
Προσπαθώ να φανταστώ τη δεκαετία και βλέπω έναν άνθρωπο που ήθελε βοήθεια και μετά θα τα κατάφερνε μόνος του. Πολύ νοητική εργασία να επαναρυθμίσω την κρίση μου. Νιώθω επίσης, πολύ ευγνώμων προς τη ζωή που πέρασα όλο αυτό, όσο οξύμωρο και να ακούγεται. Γιατί μου έδωσε τη δυνατότητα να αποδείξω τι έχω μέσα μου, ποια είμαι. 
Σίγουρα αισθάνομαι περήφανη για τη νίκη μου. Αυτοεκτίμηση και αυτοσεβασμό. Εξάλλου, αναγνωρίζω μια αιτία για όλα τα δύσκολα κομμάτια μου, το αίσθημα κενού της προσωπικής αξίας. Μάλιστα, η κατάθλιψη μου προερχόταν από την αναξιότητα που αισθανόμουν από μικρό παιδί. Και οι φωνές ακόμα (η πιο σκληρή πλευρά της διαδρομής) ήταν ένα "κατηγορώ".

Τ: Θεωρείς ότι αποτελεί "κλειδί" να αντιλαμβάνεται κάποιος την αξία του;

Ζ: Να το αντιληφθεί μέσα του και να το βιώσει. Είναι πολύ μεγάλη συζήτηση. Αυτό γίνεται με τα χρόνια. Αν κάποιος το δει νωρίς και το δουλέψει, κατανοήσει δηλαδή, ότι έχει αξία ως συνεργάτης, φίλη, σύντροφος κοκ. Και έτσι, αν πρώτα έχει αναγνωρίσει τη δική του αξία, θα αναγνωρίσει και την αξία των άλλων ανθρώπων. Τη στιγμή που έχει καλύτερη σχέση με τον εαυτό του θα χτίζει και καλύτερες σχέσεις μέσα στην οικογένεια, στη δουλειά, στη κοινωνία.
Εγώ ήμουν ένα παράδειγμα υπερβολικής αυτοπεποίθησης, ως αθλήτρια και ως πρωταθλήτρια, τόσα χρόνια. Μετά αντιλήφθηκα ότι ήταν μια άμυνα που στην πραγματικότητα κάλυπτε τη χαμηλή μου αυτοεκτίμηση. 
Τώρα ξέρω σε κάποια πράγματα τα πάω πολύ καλά, ενώ σε άλλα όχι και δεν χρειάζεται να τρελαίνομαι γι' αυτό. Δεν μου ήταν εύκολο πάντα, να αντιλαμβάνομαι την απλή αλήθεια, ότι ο άνθρωπος δεν μπορεί να είναι σε όλα καλός!
Και σ' αυτό ρόλο να το κατανοήσω έπαιξε μόνο η ψυχοθεραπεία, ούτε τα φάρμακα, ούτε τίποτε άλλο. 

Τ: Ναι, γιατί βασικό εργαλείο στη ψυχοθεραπεία είναι να γνωρίζεις και να εκτιμάς τον εαυτό σου.

Ζ: Βλέπω τον εαυτό μου ως "αθλήτρια", με σεβασμό, με εκτίμηση, με αγάπη πια. Με αγαπώ, όπως αγαπώ και τον άλλο. Ήταν η μεγαλύτερη νίκη, αξία και αγάπη. 

Όμως θα ήθελα να ακούσω εσένα περισσότερο. Εγώ έχω εκφραστεί αρκετά.

Τ: Με εξιτάρει όλο αυτό που ζήσαμε. Μου φαίνεται λίγο απίστευτο μερικές φορές, σαν ένα αυτά τα ωραία θαύματα, όπως όταν ανθίζει ένα λουλούδι είναι ένα θαύμα, αν και δεν είναι ... με καταλαβαίνεις τι θέλω να πω;
Οπότε το βλέπω σαν να άνθισε ένα λουλούδι, σαν να μεγάλωσε ένα δέντρο, εκεί που ήταν μαραμένο, κατσιασμένο..
Είναι πολύ ωραίο συναίσθημα να σε βλέπω να έχεις γίνει ένας υγιής οργανισμός, πλήρως λειτουργικός και μάλιστα κατά τη γνώμη μου, ξεπερνάς και το μέσο όρο, πια. Προσωπικά εμένα, σε κάποιους τομείς με έχεις προσπεράσει. Όχι σε όλους, μην καβαλήσεις την καλαμιά! (γέλια)
Αλλά είναι ωραίο να θαυμάζω ανθρώπους που αναπτύσσονται.

Ζ: Σου δίνει δύναμη αυτή η μεγάλη επιτυχία με εμάς;

Τ: Μου δίνει και δύναμη και αυτοπεποίθηση. Επίσης, μου τονίζει ότι έχω κίνητρα να συνεχίζω στο δρόμο αυτό και να μην τα παρατάω. Είναι ωραίο να βρίσκεις που είσαι καλός, που αποδίδεις και πως μέσα από αυτό γνωρίζεις τον άνθρωπο, τον εαυτό σου και τον άλλο, αυτό δεν σταματάει ποτέ, βέβαια. Αισθάνομαι ότι έχω πολλά να μάθω ακόμα.

Ζ: Πιστεύω στο τομέα σου δεν είναι καλός αυτός που αισθάνεται πλήρης.

Τ: Ξέρεις αυτό θα πω τώρα και θα κλείσω, οι περιστάσεις και οι καταστάσεις μας διαμορφώνουν.

Ζ: Ναι, όταν τους το επιτρέπουμε.

Τ: Ναι, αλλά θες δε θες, θα έχουν κάποια επιρροή επάνω σου, είτε θετική είτε αρνητική. Ένα ομαλό περιβάλλον ενδέχεται, εκτός των θετικών αποτελεσμάτων, να έχει και αρνητικά, όπως ας πούμε, να προκαλέσει ίσως δυσκολία να συναισθάνεται κάποιος τον άλλον που έχει ζήσει δύσκολα. 
Αλλά και ένα δυσλειτουργικό περιβάλλον, το οποίο εκτός από αρνητικές επιδράσεις, μπορεί να δώσει κίνητρο για πολύ θετική δουλειά, ανάπτυξη.
Δηλαδή, αυτή η δουλειά που έχεις κάνει εσύ, ίσως να μην την έκανες, να μην ήσουν ο ίδιος άνθρωπος, αν δεν ερχόταν ο αρνητικός παράγοντας της ασθένειας. 

Ζ: Ναι, το καταλαβαίνω, γι' αυτό και αισθάνομαι ευγνώμων.
Αναλόγως πώς θα δεις τα ερεθίσματα μέσα σου και πώς θα το αλλάξεις προς το θετικό, μπορείς να έχεις πολύ ωραία αποτελέσματα. 

Τ: Σε ευχαριστώ για τη συμμετοχή σου σε αυτή την πολύ ενδιαφέρουσα συζήτηση. 
Ζ: Κι εγώ σε ευχαριστώ. 
















Αντιμετωπίζοντας την ψύχωση - Μέρος 2ο Περαιτέρω λόγοι επιτυχίας

Η Ζωή στα δεκαεννιά της, ενώ ήταν φοιτήτρια στην γυμναστική ακαδημία και έχοντας υπάρξει πρωταθλήτρια στο μπάσκετ τη δεκαετία του 2000, διαγνώστηκε με ψύχωση το 2007. Σύμφωνα και με τους δυο ψυχιάτρους που την παρακολουθούσαν πληρούσε τα κριτήρια κατά DSM, κάποιας ψυχωσικής διαταραχής μέσα στο φάσμα της σχιζοφρένειας. Ακολούθησαν δέκα χρόνια φαρμακευτικής αγωγής και σχεδόν άλλα τόσο ψυχοθεραπείας. 
Η έκβαση ήταν πολύ καλή κι έτσι από το Μάρτιο του 2017 με την καθοδήγηση του τελευταίου ψυχιάτρου της δεν χρήζει φαρμακευτικής αγωγής και επί του παρόντος, θεωρείται θεραπευμένη. 
Εμείς συνεχίζουμε με αραιές συνεδρίες συντήρησης.

Ο σκοπός που παρουσιάζουμε αυτή τη συνέντευξη είναι να αφαιρέσει λίγο από το στίγμα που φέρει η συγκεκριμένη κατηγορία ψυχικών διαταραχών, παρά να δημιουργήσουμε την ουτοπία, ότι όλα και πάντα, με σκληρή δουλειά ή αγάπη επιτυγχάνονται. 
Η Ζωή κι εγώ συμφωνούμε ότι η συνέντευξη ενδέχεται να λειτουργήσει ενθαρρυντικά για όσους υποφέρουν από κάποια μορφή ψύχωσης. 
Μέρη της συνέντευξης έχουν περιγραφεί συνοπτικά για το Doctoranytime.
Η συνέντευξη περιλαμβάνει τρία μέρη και δημοσιεύεται ολόκληρη εδώ. Στο πρώτο περιγράφεται η έναρξη και η εξέλιξη της ασθένειας αλλά και εκ νέου "ανασύσταση" του "εγώ".
Στο δεύτερο, μερικοί παραπάνω λόγοι που η Ζωή πιστεύει ότι οφείλει την επιτυχία της και στο τρίτο και τελευταίο οι σκέψεις που ανταλλάσσουμε οι δυο μας γύρω από την προσωπική μας σχέση.


Μέρος 2ο Περαιτέρω λόγοι επιτυχίας

Τ: Εσύ που το βίωσες, εκ των έσω Ζωή, ήθελα τη γνώμη σου για το θέμα των φαρμάκων. 
Υπάρχει, για παράδειγμα μια άποψη ότι από τη στιγμή που τα πάρεις γίνεσαι φυτό ή εξαρτημένος. 
Καθώς πέρασες και δύσκολες φάσεις, αντιμετώπισες κάποιες παρενέργειες, ποιο είναι το δικό σου συμπέρασμα;

Ζ: Πιθανώς, αυτή η άποψη υπάρχει, γιατί την ψυχή δεν μπορείς να τη δεις. Όταν είσαι διαβητικός, καρκινοπαθής, το εστιάζεις και λες θα πάρω αυτό για να γίνω καλά. Αλλά, ισχύει το ίδιο και με τη ψυχή, το μυαλό μας δηλαδή, όπου δημιουργούνται χημικές ανισορροπίες. Εγώ το αισθανόμουν ότι κάτι δεν πήγαινε καλά. 
Σαφέστατα, τα φάρμακα με βοήθησαν να γίνει μια καλύτερη διεργασία στο μυαλό μου, σταμάτησαν τις πολύ δύσκολες σκέψεις, φωνές, φαντασιώσεις, δυσλειτουργίες. 
Νομίζω είναι πολύ σημαντικά, να πω σωτήρια, όταν πρέπει να παρθούν κι ο γιατρός το αποφασίζει μαζί με τον ασθενή. Αν ο ασθενής δεν το καταλάβει ή δεν το θέλει..

Τ: Τι λες, θα μπορούσαν τα φάρμακα να είναι αρκετά;

Ζ: Βασικά αυτό που εγώ αισθάνομαι, είναι ότι είναι πολύ καλά στην πρώτη φάση μιας τόσο δύσκολης ασθένειας, γιατί μόνο μετά από αυτά μπορείς να δουλέψεις με το μυαλό σου. Χωρίς αυτά είσαι χαμένος, δεν μπορείς να είσαι στην πραγματικότητα, να λειτουργήσεις, να καταλάβεις τι γίνεται ούτε μέσα σου, ούτε έξω σου. 
Οπότε, όταν αρχίζεις να γίνεσαι πιο νορμάλ, μπορείς να κάνεις ψυχοθεραπεία. Παράλληλη, αλλά διαφορετική δουλειά, κάνουν μαζί ένα εκπληκτικό δίδυμο. 
Όσο αντιλαμβάνεσαι καλύτερα τον εαυτό σου γενικά, τόσο καλύτερα μπορείς να καταλάβεις και πώς σε επηρεάζουν τα φάρμακα. Έτσι σιγά - σιγά, πάντα σε συνεννόηση με τον γιατρό μπορούν να προσθέτονται ή να αφαιρούνται. 
Σε μένα συνέβη μέσα σε έξι χρόνια παράλληλης αγωγής και ψυχοθεραπείας, να φύγουν τα μισά φάρμακα. 

Τ: Καταπληκτικό! Καταλαβαίνω Ζωή, ότι ο ρόλος σου ήταν ζωτικός και ενεργητικός στην επιλογή της αγωγής με τον γιατρό σου. 

Ζ: Στην αρχή όχι. Τότε χρειάστηκε να τον κοιτάξω στα μάτια και να τον εμπιστευτώ και απλά να παίρνω τα φάρμακα. Με βοήθησε πρώτα, να βγω από το νοητικό χάος που ζούσα. Μετά ήταν συνεργασία. Του εξηγούσα τι συνέβαινε μέσα μου κι εκείνος προσπαθούσε να με καταλάβει. 

Τ: Δεν ήσουν ο ασθενής που δεν κάνει τίποτα και απλά δέχεται ως παθητικό, υποκείμενο τι θα του πει ο ειδικός. 

Ζ: Όχι, έτσι δεν ήμουν ούτε μέσα στην τρέλα μου. Από κάποιο σημείο και μετά όμως ήταν τελείως, συνεργασία. 

Τ: Νομίζω, επειδή και ως άνθρωπος υπήρξες δραστήριος, ήθελες να είσαι συμμετοχική και στη θεραπεία σου, κάτι που θεωρώ ότι αποτέλεσε κι έναν από τους λόγους επιτυχίας σου. 

Ζ: Είναι. Ναι μεν, θα εμπιστευτώ τον ειδικό γιατί ξέρει περισσότερα από μένα και εμπιστεύομαι ότι μπορεί να με βοηθήσει, αλλά παράλληλα ξέρω κι εγώ τον εαυτό μου. Εγώ βλέπω μέσα μου, το μυαλό μου, τις δυσλειτουργίες μου. Επίσης, τα πρώτα χρόνια κατέγραφα τα πάντα. 

Τ: Αυτό νομίζω βοήθησε και εσένα και εμάς. Αξιολογείς, εκ των υστέρων, αυτά που έγραψες και βλέπεις εικόνες του εαυτού σου και της οπτικής σου, στο τότε και στο τώρα.

Ζ: Όταν έφευγα από εσάς, εγώ ήμουν μόνη μου, ήμουν με εμένα όλες τις ώρες της ημέρας. Εσείς ξέρατε πράγματα για μια ώρα, μια φορά την εβδομάδα, τον μήνα... Εγώ ήξερα τι μου συμβαίνει το υπόλοιπο 24ωρο. Και φυσικά εμένα έκαιγε πρώτα από όλους, να φύγω από αυτό. Ναι, πιστεύω ο ασθενής δεν πρέπει να είναι παθητικός. Όμως μην το παίξει και γιατρός.

Τ: Χαίρομαι που το ξεκαθαρίζουμε αυτό.
Είσαι ήδη και επίσημα (ιατρικά) θεραπευμένη, πάνω από δυο χρόνια, χωρίς καμία αγωγή. Μια μεγάλη επιτυχία, που κυρίως οφείλεται σε εσένα, όλοι οι άλλοι είμαστε δορυφόροι σου. 
Θέλεις να ξεχωρίσεις κάτι που σε στήριξε στην πορεία αυτής της πολύχρονης διαδικασίας;

Ζ: Δεν μπορώ να ξεχωρίσω έναν παράγοντα από όλα τα παραπάνω, ήταν όλα μαζί, τα φάρμακα, η ψυχοθεραπεία, η προσωπική δύναμη, το οικογενειακό μου περιβάλλον, η πίστη μου στο Θεό, όπως τον αντιλαμβανόμουν εγώ.
Ξεκινώντας από την αρχή, ήταν το ό,τι αποδέχτηκα το πρόβλημα, δέχτηκα την αγωγή, ενώ γύρω μου υπήρχε ταμπού γι' αυτό. Γιατί η ψυχή είναι ταμπού. 
Με βοήθησε να μιλάω ανοιχτά με τους ανθρώπους μου γι' αυτό, πρωταρχικά με τους ειδικούς. Άκουγα πάντα τις συμβουλές που αισθανόμουν λογικές, ισορροπημένες και τις έκανα δικές μου.
Και σαφώς η βοήθεια που μου πρόσφερε η οικογένειά μου ήταν πολύ σημαντική. 

Τ: Σε στήριξαν πολύ, ήταν δίπλα σου, κάτι που εκτίμησα προσωπικά. 

Ζ: Ενώ δεν καταλάβαιναν ή δεν είχαν καταλάβει τη διάσταση του ζητήματος, συνεργάστηκαν μαζί σας, κατάλαβαν κάποια λάθη τους. Με στήριξαν με αγάπη και με φρόντισαν με πρακτικούς τρόπους. Σημαντικό, δεν υπονόμευσαν τη δουλειά σας! 

Τ: Ναι αυτό το εισέπραξα κι εγώ, βασίστηκα σ' αυτό. Μάλιστα, δεν θα μπορούσα να λειτουργήσω το ίδιο, χωρίς τη δική τους υποστήριξη και δεν ξέρω ποιο θα ήταν το θεραπευτικό αποτέλεσμα. Έχεις μια θαυμάσια οικογένεια. Θυμάμαι τόσο την μητέρα σου όσο και την αδελφή σου. Η τελευταία "πήρε πολύ γρήγορα γραμμή" και σε στήριξε με έναν πολύ συγκινητικό τρόπο. 

Ζ: Ναι, πραγματικά.
Επίσης, έκανα πολύ έρευνα. 

Τ: Δε σε μπέρδεψε;

Ζ: Όχι, γιατί είχα την ικανότητα να διαχωρίζω το ισορροπημένο από το μη ισορροπημένο και συγχρόνως να βλέπω εμένα. Ό,τι έβλεπα ότι δεν εφαρμόζεται σε μένα το απέρριπτα, όπως για παράδειγμα, κάποιες συμβουλές αυτοβοήθειας για την κατάθλιψη που βίωνα έντονα. 
Μετά το πιο σημαντικό και καταλυτικό από όλα! Στρώθηκα κάτω και έκανα ψυχοθεραπεία. Δηλαδή, ανήγαγα την δική μου ψυχική δύναμη και σοφία!

Τ: Τι σήμαινε για σένα αυτό;

Ζ: Κοίταξε, αυτό είναι ένα ταξίδι που είχα ξεκινήσει από τα εφηβικά μου χρόνια. Ανέκαθεν, για παράδειγμα, με απασχολούσαν έντονα, υπαρξιακά θέματα, έψαχνα απαντήσεις, καθώς αναζητούσα το νόημα της ζωής. Αυτό μου έχει δώσει εφόδια στη ζωή μου, αλλά δεν αρκεί. Κι έρχεται το θέμα της ψυχοθεραπείας. Ναι, εγώ το ένιωσα ως μια σκληρή δουλειά. 

Τ: Σε έκανα να περάσεις δύσκολα;

Ζ: Σου έχω πει, δεν έκανες τουλάχιστον τέτοια λάθη, που να πω μετά από χρόνια, πω, πω! τι βλακεία έκανε ή μου προκάλεσε ζημιά!
Είδα τις σημειώσεις σου ότι κάποιες φορές αισθανόσουν ανασφάλεια, μήπως εσύ ευθυνόσουν κατά ένα μέρος, για κάποια κρίση μου. Εγώ δεν είδα τίποτα από αυτά. Αντιλαμβανόμουν ότι πήγαινες τόσο βαθιά όσο σου επέτρεπα να πηγαίνεις και όταν λίγο το τσίμπαγες το "νυστέρι" σου έλεγα στοπ ή το αντιλαμβανόσουν μόνη σου ότι δεν μπορούσες να συνεχίσεις. 

Τ: Δεν ήταν για μένα εύκολο.

Ζ: Το είδα στις σημειώσεις σου, δεν το είχα αντιληφθεί.

Τ: Πέρασα στιγμές μεγάλου στρες και ανασφάλειας να συντονιστώ σ' αυτό το "χορό", όπου σε πάω και με πας. Αυτό που περιέγραψες, μέχρι που θα πάω, χωρίς να προκαλέσω αναίτιο πόνο, αντιθεραπευτικό. Από την άλλη, πίστευα σε σένα, σε μένα, στη σχέση μας. Ήσουνα πάρα πολύ συνεπής στη δουλειά που έκανες με τον εαυτό σου. 

Ζ: Αισθάνθηκα ότι έβαζες το "μαχαίρι" όσο βαθιά έπρεπε, κάθε φορά. Έμπαινε όσο βαθιά καταλάβαινες ή σου έδινα εγώ το περιθώριο. Κι επειδή, εγώ δεν ήξερα τα όριά μου αρχικά, το άφηνα λίγο παραπάνω, με τα χρόνια εσύ καταλάβαινες και σταμάταγες. 

Τ: Πότε αρχίζεις και αντιλαμβάνεσαι ξεκάθαρα τα όριά σου; Νομίζω σταδιακά έγινε...

Ζ: Νομίζω ναι. Ουσιαστικά μετά τα δυο - τρία χρόνια συνεργασίας μας.

Τ: Και αντιλαμβάνεσαι ότι αυτό με ενοχλεί, αυτό όχι, αυτό το θέλω, το προχωράω, το σταματάω, αυτό εννοώ όρια.

Ζ: Επειδή εσύ το αντιλήφθηκες και το δούλεψες σωστά μαζί μου, τότε κι εγώ άρχισα μέσα από εσένα να βλέπω εμένα και να λέω, μήπως αυτό είναι δική μου δουλειά; Πού να ξέρει η άλλη πόσο αντέχω εγώ μέσα μου. Κι έγινε σταδιακά και άργησε κατά τα μέτρα μου, γιατί είμαι του, άντε, να τελειώνουμε.

Τ: Κι όμως έκανες γρήγορη δουλειά. Δεν εννοώ βιαστική. Πιστεύω ότι η οξύνοια του πνεύματός σου βοήθησε πάρα πολύ τη δουλειά μας. 

Ζ: Η συνεργασία μας ήταν το πιο δυνατό μέσο για να φτάσω να είμαι τώρα χωρίς αγωγή. Εγώ ήμουν αποφασισμένη να μη δεθώ συναισθηματικά μαζί σου, με την έννοια να σε δω ως δικό μου άνθρωπο, εξάλλου, είχα δικούς μου ανθρώπους. 
Σε ήθελα ως ειδικό να μου δείξεις το δρόμο που δεν ήξεραν οι άλλοι ή εγώ. Το έκανες με επιτυχία, υπήρξε το πιο ωραίο, βαθύ και στο τέλος, λυτρωτικό κομμάτι της ζωής μου. Συνάμα ήταν και το πιο σκληρό. 
Αυτό μου έδωσε ανάσα: η ανακούφιση που προέρχεται από την κατανόηση των καταστάσεων μέσα μου και έξω μου!

Τ: Τι ήταν για σένα πολύ σκληρό, θέλεις να μου το εξηγήσεις;

Ζ: Δεν είναι εύκολο να καταλάβεις το πρόβλημά σου ή να αντιληφθείς από πού ξεκίνησε, τίποτα από αυτά δεν είναι εύκολο. Και μετά να αλλάξεις πράγματα μέσα σου, να διορθώσεις, αυτό ενέχει σκληρότητα. Η δουλειά η δική μου μετά τη συνεδρία, η επίδραση μέσα μου, τις επόμενες μέρες. 

Τ: Να αλλάξεις κάποια σκέψη, συμπεριφορά σ' ένα ζήτημα..

Ζ: Έπρεπε να ταπεινώσω το "εγώ" για να αντιληφθώ στις σχέσεις μου πως κάτι δεν κάνω καλά με τους άλλους, πως μερικές φορές σκέφτομαι λάθος για εκείνους ή δεν ενεργώ καλά μαζί τους. 

Τ: Βέβαια όλοι έχουμε αυτό το θέμα και είναι ανάγκη να αναθεωρούμε κάποια πράγματα στις σχέσεις μας. 

Ζ: Αυτό εννοώ, δεν είναι εύκολο έργο. Εγώ είχα μια μονόπλευρη, μονομερή στάση ζωής, ή όλα ή τίποτα. Η έννοια της δικαιοσύνης, της αγάπης, καθώς και τα συναισθήματα μου για τους ανθρώπους ήταν πολύ μπερδεμένα μέσα μου. 
Αυτό να το αλλάξω και να ξαναπαλέψω (εσωτερική πάλη) με τις σχέσεις, δεν ήταν εύκολο. 

Τ: Μα, ήδη τα θέματα που θέτεις, δικαιοσύνη, αγάπη είναι "μπερδεψοκαταστάσεις" από μόνα τους, με την έννοια ότι είναι σύνθετα και ενέχουν μεγάλη υποκειμενικότητα. Όμως, όσοι από εμάς θέλουμε να έχουμε ένα βαθμό αυτογνωσίας και να κάνουμε καλύτερες τις σχέσεις, μέσα από αυτό το δρόμο περνάμε. 
Και σχετικά με μια ψυχική διαταραχή, όπως και να λέγεται, ψυχωσική συνδρομή, ιδεοληψίες, κατάθλιψη, η ψυχοθεραπεία έχει να κάνει με το πώς μπορείς να έρθεις πιο κοντά στην υγεία, έργο που γίνεται και με άλλους τρόπους, φυσικά.

Ζ: Εγώ επέλεξα αυτό τον τρόπο.

Τ: Είναι ένα αποτελεσματικό εργαλείο.

Ζ: Εγώ, τότε, δεν ήξερα τι είναι αυτό. Ένας φίλος μου είπε: "Δεν το δοκιμάζεις κι αυτό;" 
Είναι όμως δουλειά του καθενός να καταλάβει, τι του κάνει καλό, τι ζημιά.

Τ: Πολύ σοφό αυτό που λες.

Ζ: Και είναι δική μου ευθύνη αυτό, όχι δική σου. Συνδιαλέγομαι μαζί σου ψυχοθεραπευτικά. Με τα εργαλεία σου με κατευθύνεις. Το τελικό είναι πώς αισθάνομαι με αυτό. Βλέπω μέσα μου κάτι να αλλάζει; Ακόμα κι αν είναι μικρό, σημαίνει ότι υπάρχει κάτι εκεί, δουλεύεται κάτι. Στην αρχή, μπορεί να μην το είχα καταλάβει ακριβώς, όμως κάτι αισθανόμουν κι αυτό το κάτι μου έκανε καλό.
Στο νοσοκομείο που με παρακολουθούσαν αισθανόμουν ότι μου έκαναν ζημιά. Είναι στην ευθύνη του κάθε ασθενή να συνειδητοποιήσει ποιος και τι του κάνει καλό, ποιος τον ωθεί προς την υγεία και ποιος τον πάει πίσω. 
Έπαιξες πάρα πολλούς ρόλους μέσα σε μια ώρα. Κι εσύ έχεις αλλάξει μέσα στα χρόνια, ξέφυγες από το πολύ προσεχτική, έβαζες στοιχεία πιο ανθρώπινα, πιο ισορροπημένα, πιο δικά σου.

Τ: Ναι, γιατί θέλω να περνάω κι εγώ καλά.





Αντιμετωπίζοντας την ψύχωση - Μέρος 1ο Έναρξη, εξέλιξη της ασθένειας, εαυτός όπως ξεδιπλώνεται


Η Ζωή στα δεκαεννιά της, ενώ ήταν φοιτήτρια στην γυμναστική ακαδημία και έχοντας υπάρξει πρωταθλήτρια στο μπάσκετ τη δεκαετία του 2000, διαγνώστηκε με ψύχωση το 2007. Σύμφωνα και με τους δυο ψυχιάτρους που την παρακολουθούσαν πληρούσε τα κριτήρια κατά DSM, κάποιας ψυχωσικής διαταραχής μέσα στο φάσμα της σχιζοφρένειας. Ακολούθησαν δέκα χρόνια φαρμακευτικής αγωγής και σχεδόν άλλα τόσο ψυχοθεραπείας. 
Η έκβαση ήταν πολύ καλή κι έτσι από το Μάρτιο του 2017 με την καθοδήγηση του τελευταίου ψυχιάτρου της δεν χρήζει φαρμακευτικής αγωγής και επί του παρόντος, θεωρείται θεραπευμένη. 
Εμείς συνεχίζουμε με αραιές συνεδρίες συντήρησης.

Ο σκοπός που παρουσιάζουμε αυτή τη συνέντευξη είναι να αφαιρέσει λίγο από το στίγμα που φέρει η συγκεκριμένη κατηγορία ψυχικών διαταραχών, παρά να δημιουργήσουμε την ουτοπία, ότι όλα και πάντα, με σκληρή δουλειά ή αγάπη επιτυγχάνονται. 
Η Ζωή κι εγώ συμφωνούμε ότι η συνέντευξη ενδέχεται να λειτουργήσει ενθαρρυντικά για όσους υποφέρουν από κάποια μορφή ψύχωσης. 
Μέρη της συνέντευξης έχουν περιγραφεί συνοπτικά για το Doctoranytime.
Η συνέντευξη περιλαμβάνει τρία μέρη και δημοσιεύεται ολόκληρη εδώ. Στο πρώτο περιγράφεται η έναρξη και η εξέλιξη της ασθένειας αλλά και εκ νέου "ανασύσταση" του "εγώ".
Στο δεύτερο, μερικοί παραπάνω λόγοι που η Ζωή πιστεύει ότι οφείλει την επιτυχία της και στο τρίτο και τελευταίο οι σκέψεις που ανταλλάσσουμε οι δυο μας γύρω από την προσωπική μας σχέση.


Μέρος 1ο Έναρξη, εξέλιξη της ασθένειας, εαυτός όπως ξεδιπλώνεται

Τ: Έχω μοιραστεί μαζί σου αρκετές περιλήψεις από το ιστορικό των συνεδριών μας, όλων αυτών των χρόνων συνεργασίας μας. Με απασχολεί πώς ένιωσες όταν τις διάβασες..

Ζ: Τις διάβασα όλες, κάποιες ήταν πολύ σκληρές, κυρίως αυτές που αφορούσαν τις κρίσεις μου. Κάποιες πολύ ωραίες και συγκινητικές, γιατί εκεί περιγράφεται η θεραπεία μου. Όλες όμως αποτελούν μεγάλη επιβράβευση για μένα.

Τ: Είσαι δυο χρόνια χωρίς αγωγή. Άρα το κοιτάς από άλλη οπτική τώρα, της θεραπευμένης.

Ζ: Ήταν μεγάλο ταξίδι, μεγάλη δουλειά. Έχω προετοιμαστεί μερικούς μήνες γι' αυτό. Θέλω να πω την αλήθεια και να προσφέρει κάτι αυτό. Εσύ ξέρεις πολύ καλά πώς εξελίχθηκε, γιατί δουλέψαμε δέκα χρόνια μαζί, όμως εδώ καταθέτω πως εγώ το βίωσα.

Από παιδί ήμουν πολύ ενεργητική, δυναμική. Ήδη στα δεκαεννιά μου είχα υπάρξει πρωταθλήτρια, έπαιζα μπάσκετ πέντε ώρες τη μέρα, ήμουν άριστη φοιτήτρια, πολύ κοινωνική, είχα αρκετούς φίλους. 
Η οικογένειά μου ήταν μια μέση, καλή οικογένεια, με τα θέματά της, όχι όμως κάτι ακραίο.

Το πρόβλημα λοιπόν, προέκυψε εντελώς ξαφνικά.
Άρχισα να έχω κρίσεις πανικού, δεν μπορούσα να κοιμηθώ, πολύ άγχος, τρέμουλο. Ο ψυχίατρος μου έδωσε μια ελαφριά αγωγή, πήγε καλά για λίγο, όμως φάνηκε ότι δεν ήταν οι κρίσεις πανικού το κύριο πρόβλημα.
Μετά, ξεκίνησαν τα δύσκολα... άρχισα να πιστεύω ότι οι άλλοι άνθρωποι με παρακολουθούν, μιλάνε για μένα και προγραμματίζουν να μου κάνουν κακό, άκουγα φωνές, άκουγα το όνομά μου! Στο μυαλό μου κυριαρχούσε η σύγχυση. Θυμάμαι, περιφερόμουν μέσα στο σπίτι και πήδαγα από κρεβάτι σε κρεβάτι.
Σκεφτόμουν, "είναι φρίκη αυτό που ζω, είναι αηδιαστικό". Το πίστευα ότι με κυνηγούσαν να μου κάνουν κακό. Φοβόμουν και άρχισα να κλείνομαι. Όμως από την άλλη, προβληματιζόμουν, "δεν ένιωσα ποτέ έτσι, μέχρι τώρα, ξαφνικά τι παίζει; Δε γεννήθηκα μ' αυτό, ήρθε μετά!"

Τ: Φαίνεται να κυριαρχούσαν έντονα αισθήματα αγωνίας, πόνου και αδιεξόδου.

Ζ: Ήταν η πρώτη φορά που ένιωθα έντονα ότι κάτι δεν πάει καλά και απεγνωσμένα άρχισα να ζητώ βοήθεια. Τότε λοιπόν η οικογένειά μου, αν και δεν καταλάβαινε τι ακριβώς συνέβαινε, με έστειλε σε μια φίλη μου στην Αθήνα, η οποία ανέλαβε να με πάει κατευθείαν σ' ένα δημόσιο νοσοκομείο. Εκεί γνώρισα το πρώτο μου γιατρό τον κ. Τ. Του εξήγησα ακριβώς τι μου συμβαίνει, τα συμπτώματα κτλ. Με ρώτησε περίεργα πράγματα για μένα, αν παίρνω ουσίες, φάρμακα. Ήμουν πολύ καθαρός οργανισμός. Επίσης, δεν υπέφερα από ερωτικές απογοητεύσεις. Άμεσα τον ρώτησα, "Τι έχω". Μου λέει, "Για πρώτη φορά ψύχωση". Ούτε που ήξερα τι είναι αυτό. Μου το εξήγησε και το κατάλαβα. Δε μάσησε τα λόγια του, αλλά ήταν και ανθρώπινος.

Τ: Προφανώς σε είδε έτοιμη να το δεχτείς και να το επεξεργαστείς.

Ζ: Αξίζει να πω ένα περιστατικό: Ήμουν στην αναμονή ενός ραντεβού, αλλά μέσα στο χαμό του νοσοκομείου, άρχισα να ακούω φωνές και σηκώθηκα και έφυγα! Δεν ήξερα που πήγαινα, ήμουν σε σύγχυση. Ενώ βρισκόμουν, νομίζω, σε μια στάση μετρό, εκείνος με πήρε τηλέφωνο! Τη συγκεκριμένη στιγμή όμως, το τηλεφώνημά του ήταν σωτήριο.

Τ: Έτσι λοιπόν;! Θα μπορούσε να πει, δημόσιο νοσοκομείο είναι, δεν ήρθε... Αξιοθαύμαστο!

Ζ: Και άρχισε να μου δίνει οδηγίες από το τηλέφωνο, πώς θα γυρίσω πίσω στο νοσοκομείο. Και όντως, επέστρεψα και συζητήσαμε γιατί έφυγα, το αναλύσαμε. Ήταν το πιο συγκινητικό πράγμα που μπορώ να θυμηθώ από τον κ. Τ.

Τ: Σε έφερε πίσω στην πραγματικότητα.

Ζ: Στηρίχθηκα στο να γιατρευτώ μαζί του, ψυχιατρικά κι αυτό έπαιξε πολύ καθοριστικό ρόλο. Από τα τέσσερα χρόνια συνεργασίας τα δυο τελευταία πηγαινοερχόμουν από την Κρήτη, γιατί πίστευα ότι αυτός ο γιατρός θα με βοηθούσε να θεραπευτώ. Μια μέρα που με άφησε στη βοηθό του, τον πήρα τηλέφωνο και διαμαρτυρήθηκα, "Εγώ έρχομαι από την Κρήτη για εσάς".

Τ: Είσαι και διεκδικητική. Λειτούργησε αυτό, γενικά, σε σένα.

Ζ: Τουλάχιστον, για πέντε χρόνια πήρα ένα συνδυασμό από αντιψυχωσικά, αντικαταθλιπτικά και ηρεμιστικά, δυνατά μεν, αλλά συνολικά πήγε πολύ καλά. Από τους πρώτους μήνες, άρχισαν να εξασθενούν τα συμπτώματα και να αισθάνομαι σταδιακά, πάλι φυσιολογικά.
Όμως τότε, είχα και πολύ άγνοια, αισθανόμουν και περίεργα με το να παίρνω φάρμακα. 
Μια συγγενής μου, η οποία ήταν γιατρός παθολόγος, μου έλεγε: "Καλά βρε παιδί μου, από τα δεκαεννιά σου να παίρνεις φάρμακα;!" Εν τω μεταξύ, εγώ τα έπαιρνα και αισθανόμουν καλά, αλλά ο περίγυρος είχε αρνητική στάση.
Ρώτησα λοιπόν τον γιατρό μου, εάν θα τα παίρνω για πάντα. Εκείνος μου εξήγησε ότι πρέπει να τα παίρνω, τα συμπτώματα ήταν σοβαρά, αλλά θα βλέπαμε πώς θα πήγαινα σε κανένα χρόνο και θα εξετάζαμε το ενδεχόμενο να τα σταματήσουμε. Εγώ όμως αυτό το "χρόνο" το συγκράτησα κι εκεί έγινε το μεγάλο "νταραβέρι".
Αν και ήμουν πολύ τυπική στις οδηγίες του γιατρού μου, λίγο πριν τελειώσει ο χρόνος, πρέπει να μην τα πήρα ένα - δυο μήνες; Δεν θυμάμαι ακριβώς. Εξάλλου, συνήθως μεσολαβούσε ένα τέτοιο διάστημα, μέχρι να πάω να τον ξαναδώ. Αυτοσχεδίασα λοιπόν με τα λόγια του και την επιρροή ανθρώπων γύρω μου.
Ήταν η μόνη αστοχία μου μέσα στα χρόνια!

Τ: Με συνταγή γιατρού έπραττες, δεν πήγαινες μόνη σου, εξάλλου (γέλια).

Ζ: Άστα να πάνε στο διάολο! Οπότε, έτσι ξεκίνησε η υποτροπή. Βέβαια όταν άρχισα να βλέπω ότι γίνομαι χάλια, άρχισα να τα παίρνω διπλά (γέλια).

Τ: Πάντως κατάλαβες τι γίνεται!

Ζ: Ναι και κινητοποιήθηκα. Και όταν μιλάμε για υποτροπή ε! Ήταν πολύ άσχημη! Η εμπειρία με τις φωνές και η απώλεια της αίσθησης με την πραγματικότητα με έκανε να σέρνομαι στο πάτωμα. Δεν ξέρεις ποιος είσαι! Πολύ οδυνηρό!
Εκείνη την περίοδο συζητούσα με έναν καλό φίλο, ο οποίος μου προέβαλε το επιχείρημα, ότι τα φάρμακα δεν φτάνουν και μου πρότεινε την ιδέα της ψυχοθεραπείας, συστήνοντας εσένα. "Ναι", λέω, "ό,τι με βοηθάει, είμαι ανοιχτή". Κι έτσι σε πήρα τηλέφωνο. Εκείνη την περίοδο, ωστόσο, ακολούθησε μια σειρά από υποτροπές.

Υπό το καθεστώς μιας κρίσης μου λοιπόν, οδηγήθηκα σε ένα εφημερεύον δημόσιο νοσοκομείο, εγώ ζήτησα να μπω, γιατί εκεί πίστευα ότι θα λάβω περισσότερη φροντίδα, δεν άντεχα πια μόνη μου, παραιτήθηκα από τη ζωή εκείνη τη στιγμή. Είχα όλα εκείνα τα σκληρά συμπτώματα, να μην ξέρεις ποιος είσαι.
Εκεί όμως, οι γιατροί δεν αναγνώρισαν την ψύχωση, ακυρώνοντας τον γιατρό που με παρακολουθούσε ήδη, ενάμισι χρόνο. Πειραματίστηκαν και με άφησαν χωρίς φάρμακα για δεκαπέντε μέρες, οπότε το δύσκολο έγινε ακραίο.
Ο ψυχίατρος μου έλεγε: "Δεν έχεις τίποτα, άγχος είναι"
Επίσης, τόσο αυτός όσο και οι δυο ψυχολόγοι που με εξέτασαν κατηγόρησαν τη θρησκευτική μου πίστη γι' αυτό. Μάλιστα οι τελευταίοι μου είπαν ότι είχα κακή προσωπικότητα, είχα εγωισμό και ίσως δεν είχα καλά στοιχεία μέσα μου.
Δεν φτάνει που εγώ στην κατάστασή μου τα πίστευα ούτως ή άλλως, έχεις και τους γιατρούς να στο επιβεβαιώνουν. Παίρνεις ένα χαρακίρι, δηλαδή και τελειώνεις!

Συν του ό,τι μέσα σε όλη αυτή την κατάσταση, δοκιμάστηκα από μια πολύ δυνατή σχέση με ένα φίλο μου που τον είχα ως πνευματικό πατέρα (τότε τον είχα εξιδανικεύσει). Αν και είχε προσπαθήσει να με βοηθήσει προηγουμένως, καθώς θυμάμαι, με είχε πάει σε παθολόγο και με έστειλε σε μια ψυχοθεραπεύτρια, δεν άντεξε την κατηγορία των γιατρών για τις πεποιθήσεις μου, που εκείνος εκπροσωπούσε εκείνη τη στιγμή και απλά σηκώθηκε και έφυγε.
Αλλά και άλλοι φίλοι μου "την κάνανε" εκείνη την περίοδο. Μέσα στην ασθένειά μου αντιλαμβανόμουν ότι κάτι περίεργο συμβαίνει και με τους άλλους. Αυτή η έλλειψη στήριξης ήταν πέρα για πέρα, βάναυση για μένα.

Τ: Το οποίο ήταν αληθινό, δεν ήταν της ασθένειας.

Ζ: Όμως σε ποιόν να μιλήσω και να με πιστέψει; Όταν τα μισά από αυτά που λες μπορεί να είναι φαντασία ... μπερδεύεσαι κι εσύ και δεν ξέρεις τι γίνεται, τι είναι αληθινό και τι όχι.

Τ: Την πιο δύσκολη στιγμή η ζωή μπορεί να σε στείλει ακόμα παραπέρα. Έτσι συμβαίνει δυστυχώς, κάποιες φορές. 

Σιωπή ...

Ζ: Ήρθες κι εσύ εκείνες τις μέρες, δεύτερη τρίτη μέρα ήσουν εκεί. Τότε, μόλις είχαμε ξεκινήσει τη δική μας συνεργασία.

Τ: Εγώ θυμάμαι το βλέμμα σου.

Ζ: Εγώ ένιωσα το άγγιγμα στο χέρι, είχε αγάπη. Σκεφτόμουν όλα αυτά που βίωνα. Εσύ δεν ήξερες, κανείς δεν ήξερε. Εκεί που ο άλλος δεν μπορεί να ξέρει τίποτα, ούτε μπορείς να πεις τίποτα, αφού δεν ήμουν καν σίγουρη για μένα. Και η μοναξιά μου ακόμα, με πρόδωσε. 
Τότε νόμιζα ότι θα έμενα εκεί για πάντα και προσπαθούσα να βρω διέξοδο να φύγω. Ήρθε και η οικογένειά μου. Δεν ξέρανε τίποτα. Ανησύχησαν. 

Το ερώτημα ήταν, πώς θα έβγαινα από όλο αυτό; Αλλά εκεί, λειτούργησε το ένστικτο επιβίωσης και "λογικής" με την έννοια ότι κατάλαβα ότι συμβαίνει κάτι παράλογο, δεν ήταν θεραπεία αυτό! Ήταν πολύ δυνατό, πολύ σκληρό. Κι αυτό το γεγονός ήταν μια αιτία για την θεραπεία, το λέω τώρα κάπως απλά, αλλά εκεί έγινε η στροφή, εκεί ήρθε η δύναμή μου, η νόηση μου. Εκεί, εγώ δεν τα παράτησα!
Σε εκείνο το σημείο λοιπόν, αντιλήφθηκα ότι είχα βασιστεί πάρα πολύ σε άλλους. Βλέπεις .. εμείς οι ευαίσθητοι άνθρωποι ψάχνουμε φιγούρες στη ζωή μας που εξιδανικεύουμε ή και θεοποιούμε νομίζοντας ότι θα είναι πάντα εκεί μια αγκαλιά, μια φροντίδα, μια στοργή για μας, αρκεί να "είσαι καλό παιδί" δηλαδή, να ακούς αυτά που σου λένε. Μια ανοησία! Γιατί έτσι δεν αντιλαμβάνεσαι τη δύναμή σου.

Τ: Πολύ σημαντικό αυτό που λες. Δεν μπορείς να την αντιληφθείς έτσι, δεν έχεις λόγο, κίνητρο.

Ζ: Κι έτσι μένεις συναισθηματικά ανώριμος, μέχρι να αντιληφθείς την δύναμή σου. Μέσα σ' αυτό το διάστημα κατεδαφίστηκαν τα πάντα για μένα. Εκείνη τη στιγμή λέω όχι! Δεν θα ακολουθήσω κανένα, ούτε ειδικούς, ούτε πνευματικούς, θα ακολουθήσω το ένστικτό μου. Κι αυτό με κράτησε. Κι εκεί ξεκίνησε η δύναμη η δική μου ή του Θεού μου.
Ίσως ήταν ένας τρόπος και για μένα να καταλάβω: "Δες τη δύναμή σου τώρα! Μη βασίζεσαι σε άλλους. Τώρα είναι η στιγμή σου" Μέσα σ' αυτή τη προδοσία, ήταν το πιο όμορφο συναίσθημα.
Κι έτσι παίρνω την απόφαση να παίξω ένα παιχνίδι στο νοσοκομείο. Δηλαδή, μέσα στη τρέλα μου αποφάσισα να παίξω θέατρο στους γιατρούς! Αυτό κι αν ήταν δύσκολο! Όμως έπρεπε να φύγω από εκεί.

Τ: Φοβερό! Δηλαδή τι έκανες εκείνη τη στιγμή;

Ζ: Επαναφέροντας εκείνη τη μέρα στο μυαλό μου, θυμάμαι τα συναισθήματά μου πάγωσαν και εντελώς "λογικά" είπα, "τώρα θα ξεφύγεις από αυτό". 
Όχι, δεν είχα την πεποίθηση ότι θα γιατρευτώ. Αλλά, ότι θα ξεφύγω από την εξάρτηση των άλλων. Από το να βασίζομαι ότι οι άλλοι θα βοηθήσουν εμένα. "Αν κάποιος μπορεί να σε βοηθήσει, είσαι εσύ!" Ακόμα κι αν αποτύγχανα, δεν πήγαινε τόσο καλά με τα φάρμακα και τα υπόλοιπα, ακόμα κι αν πέθαινα, αυτή ήταν η επιλογή μέσα μου.

Εν τω μεταξύ, οι ψυχίατροι κάναμε συμβούλιο μια φορά την εβδομάδα. Δυο φορές συναντήθηκαν δηλαδή, στις δυο εβδομάδες. Δεν με άφηναν να φύγω και μου έλεγαν: "Χρειάζεσαι κι άλλη θεραπεία". Απαντούσα: "Μα ποια θεραπεία, δεν μου κάνετε τίποτα, δεν κοιμάμαι, είμαι χάλια!"
Στη δεύτερη συνάντηση (ήταν μεγάλη δοκιμασία για εμένα) ο επικεφαλής γιατρός, την τελευταία στιγμή μου έκανε την αηδιαστική ερώτηση: "Έχεις μετανιώσει για όσα έχεις πει και έχεις κάνει εδώ μέσα;" Κι εκεί κατάλαβα ότι ήταν η ευκαιρία να παίξω το παιχνίδι μου και είπα: "Ναι, έχω μετανιώσει για όσα έχω πει και έχω κάνει εδώ μέσα" και η απάντηση που πήρα ήταν: "Είσαι πολύ καλά, μπορείς να φύγεις!". Όσο τους έλεγα, είμαι χάλια, ούρλιαζα δεκαπέντε μέρες, θέλω τα φάρμακά μου, εκείνοι είχαν άρνηση. 
Είναι αηδιαστικό το σύστημα. (Δάκρυα)

Σιωπή ...

Τ: Όλα τα συστήματα έχουν κι αυτή τη πλευρά τους. Ο κ. Τ. βέβαια, από άλλο δημόσιο χώρο, ήταν ο αντίποδας σε αυτό που περιέγραψες. 

Ζ: Ήμουν σε τέτοια σύγχυση, θυμάμαι να ακουμπάω τους τοίχους για να περπατάω. (Κλαίει). Έβλεπα το φως και δεν μπορούσα να καταλάβω τι γινότανε, που να πάω. 

Τ: Ο εγκέφαλός σου ήταν σε αποδιοργάνωση. Λυπάμαι που πέρασες τόσο δύσκολα!

Ζ: Όλως τυχαίως, εκείνη τη μέρα ήρθε μια φίλη της αδελφής μου να με επισκεφτεί η οποία τελικά, με πήρε σπίτι της, με τάισε, με φρόντισε. Ευτυχώς, γιατί δεν ήξερα πώς θα έφευγα! Οι δικοί μου είχαν επιστρέψει στην Κρήτη. Δεν ήξερα ποιον να πάρω.

Μετά επισκέφτηκα τον γιατρό μου τον κ. Τ., παίρνοντας μια φίλη μαζί μου, κυρίως γιατί ήθελα να έχω μάρτυρα για όλα αυτά που είχα περάσει. Καταλάβαινα ότι ο γιατρός με έναν ψυχωσικό πρέπει να είναι πολύ προσεχτικός, ώστε να ξεχωρίσει τι είναι πραγματικό και τι φανταστικό. Ευτυχώς, είχα μάρτυρες για όλο αυτό που έζησα. Του είπα τι έγινε και θυμάμαι πως με κοίταξε γεμάτος απορία, αναφωνώντας: "Δηλαδή δεν αναγνώρισαν την ψύχωση; Αυτή η κατάσταση, όπως εξελίχθηκε, θα μπορούσε να σου προξενήσει βλάβες στον εγκέφαλο" ... "Λοιπόν, ας τα αφήσουμε όλα στην άκρη και ας πάμε ξανά από την αρχή".

Στην Αθήνα έζησα και για τα επόμενα δύο χρόνια. Τελικά, αποφάσισα να μετακομίσω στην Κρήτη που είχα την οικογένειά μου, αν και συνέχισα με τον κ. Τ. για τα επόμενα δυο χρόνια. Η συνεργασία μας ήταν πετυχημένη. Τα ακραία συμπτώματα υποχώρησαν και τότε σταμάτησα τα ταξίδια από την Κρήτη στην Αθήνα. 
Ήδη στην Κρήτη είχα εμπιστευτεί έναν γιατρό, τον κ. Γ., αν και τον είχα βρει στα επείγοντα, τυχαία, σε δημόσιο νοσοκομείο πάλι, σε μια μέρα με πολύ  ένταση, όπου φοβόμουν ότι, ίσως, έρχεται μια κρίση. Ήθελα να το προλάβω και ένιωσα να χρειάζομαι άμεσα στήριξη. 

Θυμάμαι ο γιατρός, τότε, δεν μπορούσε να ταυτίσει αυτό που του έλεγα ότι έχω περάσει, μ' αυτό που έβλεπε μπροστά του (ήδη "κοίταζα" την ψύχωση από απόσταση). Μου πρότεινε λοιπόν, αλλαγή φαρμάκου. Μέχρι τότε ο κ. Τ., με είχε πάει πολύ καλά κι ας είχα παρενέργειες (αυξημένο βάρος, σπυράκια). 
Αν και ήταν δύσκολο να τον εμπιστευτώ, ωστόσο το έκανα. Έτσι, άρχισε σιγά - σιγά να αποκαθίσταται το σώμα μου. Έφυγε το πρήξιμο, άρχισα τη γυμναστική. Αισθανόμουν πολύ καλά μέσα μου!

Τ: Καταφέρατε να έχετε πολύ καλή σχέση και με τους δύο γιατρούς. Ο πρώτος γιατρός σου ο κ. Τ. "γύρισε τον διακόπτη" και ο δεύτερος ο κ. Γ. σε οδήγησε ακόμα πιο μακριά από τον "σκοτεινό θάλαμο" της ψύχωσης.
Υπήρξες πολύ τυχερή που είχες αυτούς τους δυο ανθρώπους. Μοντέρνα προσέγγιση, ιατρικά αλλά και από την άποψη την ανθρώπινη. Εσύ πώς βλέπεις αυτούς τους γιατρούς;

Ζ: Ναι, τώρα που ανασκοπώ, βλέπω ότι έκαναν αυτό που έπρεπε να κάνουν, ούτε καρχαρίες ή απρόσωποι, ούτε συναισθηματικά πολύ φιλικά. Χωρίς την βοήθεια και των δυο, μάλλον δεν θα ήμουν εδώ.

Τ: Πάντως μου κάνει εντύπωση Ζωή που κατάλαβες αμέσως, ότι χρειάζεσαι βοήθεια. Υπάρχουν περιστατικά που όλο το "εγώ" βρίσκεται σε ψύχωση και αυτό που είπες προηγουμένως, το "με επιβουλεύονται", το βιώνουν τόσο ολικά που δεν μπορούν να δουν ότι κάτι δεν πάει καλά με αυτούς. Είχες μια πλευρά σου που λειτουργούσε καλά. 

Ζ: Και κατά ένα περίεργο τρόπο θα έλεγα. Γιατί ήταν τόσο έντονο αυτό που ζούσα που κι εγώ δεν ξέρω πώς κατάλαβα από την άλλη πλευρά, ότι κάτι δεν πάει καλά με εμένα.

Τ: Αυτό υπήρξε το σημείο που κρατήθηκες και κρατηθήκαμε (ίσως η εγγενής ικανότητα αυτορύθμισης;) το οποίο μέσα στα χρόνια μεγάλωσε και κάλυψε και το άλλο κομμάτι, το νοσηρό.

Ζ: Ακριβώς έτσι.

Τ: Αναρωτιέμαι Ζωή, εσύ που νομίζεις ότι οφείλεις αυτό το υγιές κομμάτι;

Ζ: Ειλικρινά δεν ξέρω ακριβώς, που οφείλεται. Ίσως στοιχεία της προσωπικότητάς μου, πώς με μεγάλωσαν οι δικοί μου; Δεν μπορώ να πω ακριβώς.

Τ: Ωστόσο, ήσουν ένα δραστήριο και αυτόνομο άτομο, πριν νοσήσεις. Ήσουν μια δυναμική προσωπικότητα, δεν ήσουν ένα παθητικό και εξαρτημένο άτομο. 

Ζ: Δεν ξέρω αν ήταν αυτό.

Τ: Υπόθεση κάνουμε.

Ζ: Ίσως να είναι η πάλη μου πάντα, να καταφέρνω να ζω.

Τ: Πάντως ένα σημείο που εγώ βασίστηκα και το βίωσα ως δυνατό και υγιές, ήταν η νόησή σου. Αν και η ψύχωση είναι κυρίως, μια διαταραχή της σκέψης, διαθέτεις μια υψηλή νόηση που εμένα με βοήθησε. Εξασκήσαμε την ικανότητα σκέψης και κρίσης σου, ακόμα κι αν ενίοτε, λειτουργούσε με παραλογισμό.


Ζ: Αυτό είναι και το αντιφατικό. Ναι, το πιο δυνατό κομμάτι μου είναι το μυαλό μου κι αυτό το μυαλό αρρώστησε.

Τ: Και αυτό το μυαλό σε έβγαλε.
Πώς αισθάνεσαι τώρα, με αυτά που είπες;

Ζ: Εντάξει, τα εξέφρασα έτσι όπως μπορώ να αντέξω. Καλά είμαι. Νιώθω ένταση τώρα που θυμήθηκα όλο αυτό, αλλά νιώθω πολύ υπερήφανη για μένα! Για το ό,τι στηρίχθηκα στα πόδια μου, για το ό,τι εμπιστεύτηκα κάποιους άλλους ανθρώπους πια και με διαφορετικό τρόπο, είδα την διέξοδο αλλού, που με δικαίωσε τελικά. 

Τέλος 1ου μέρους.












Αντιμετωπίζοντας την ψύχωση


Ευχαριστώ κατ' αρχάς τη Ζωή (το όνομα έχει αλλαχθεί) που μου παραχώρησε τη συνέντευξη.
Εκτιμώ βαθιά την ίδια και σέβομαι τον προσωπικό της αγώνα.
Ευχαριστώ επίσης, το doctoranytime που δεν περιέκοψε τίποτα, ακόμα κι αν το κείμενο ήταν λίγο μεγαλύτερο από αυτό που αντιστοιχούσε στο blog του. 
Αρχικά είχαμε πει με τη Ζωή να μιλήσουμε για την εμπειρία της και όπως έβγαινε. Τελικά, αφιερώσαμε τρεις συνεδρίες σ' αυτό. Και τα τρία μέρη θα τα δημοσιεύσω αναλυτικά στο blog μου τις επόμενες μέρες.

Η Ζωή στα δεκαεννιά της, ενώ ήταν φοιτήτρια στην γυμναστική ακαδημία και έχοντας υπάρξει πρωταθλήτρια στο μπάσκετ τη δεκαετία του 2000, διαγνώστηκε με ψύχωση το 2007. Σύμφωνα και με τους δυο ψυχιάτρους που την παρακολουθούσαν πληρούσε τα κριτήρια κατά DSM, κάποιας ψυχωσικής διαταραχής μέσα στο φάσμα της σχιζοφρένειας. Ακολούθησαν δέκα χρόνια φαρμακευτικής αγωγής και σχεδόν άλλα τόσο ψυχοθεραπείας. 
Η έκβαση ήταν πολύ καλή κι έτσι από το Μάρτιο του 2017 με την καθοδήγηση του τελευταίου ψυχιάτρου της δεν χρήζει φαρμακευτικής αγωγής και επί του παρόντος, θεωρείται θεραπευμένη. 
Εμείς συνεχίζουμε με αραιές συνεδρίες συντήρησης.

Ο σκοπός που παρουσιάζουμε αυτή τη συνέντευξη είναι να αφαιρέσει λίγο από το στίγμα που φέρει η συγκεκριμένη κατηγορία ψυχικών διαταραχών, παρά να δημιουργήσουμε την ουτοπία, ότι όλα και πάντα, με σκληρή δουλειά ή αγάπη επιτυγχάνονται. 
Η Ζωή κι εγώ συμφωνούμε ότι η συνέντευξη ενδέχεται να λειτουργήσει ενθαρρυντικά για όσους υποφέρουν από κάποια μορφή ψύχωσης. 



Τ: Ζωή είσαι πάνω από δυο χρόνια, χωρίς φαρμακευτική αγωγή. Θέλεις να αναφέρεις πώς ξεκίνησε το πρόβλημα;

Ζ: Από παιδί ήμουν πολύ ενεργητική, δυναμική. Ήδη, στα δεκαεννιά μου είχα υπάρξει πρωταθλήτρια, έπαιζα πέντε ώρες μπάσκετ τη μέρα, ήμουν άριστη φοιτήτρια, πολύ κοινωνική, είχα αρκετούς φίλους, με μια καλή, μέση οικογένεια. 
Το πρόβλημα λοιπόν, προέκυψε εντελώς ξαφνικά. 
Διαγνώστηκα με κρίσεις πανικού και έντονο άγχος. 
Σύντομα όμως ξεκίνησαν τα πολύ δύσκολα.. Άρχισα να πιστεύω ότι οι άλλοι άνθρωποι με παρακολουθούν, μιλάνε για μένα και προγραμματίζουν να μου κάνουν κακό, άκουγα φωνές, άκουγα το όνομά μου! Στο μυαλό μου κυριαρχούσε η σύγχυση. Το πίστευα ότι με κυνηγούσαν να μου κάνουν κακό. Φοβόμουν και άρχισα να κλείνομαι. 

Τ: Φαίνεται να κυριαρχούσαν έντονα αισθήματα αγωνίας, πόνου και αδιεξόδου.

Ζ: Ήταν η πρώτη φορά που ένιωθα έντονα ότι κάτι δεν πάει καλά και απεγνωσμένα άρχισα να ζητώ βοήθεια.
Το πρώτο γιατρό τον κ. Τ. τον γνώρισα σ' ένα δημόσιο νοσοκομείο της Αθήνας. Εκεί του εξήγησα τι ακριβώς μου συμβαίνει, τα συμπτώματα κτλ. Με ρώτησε περίεργα πράγματα για μένα, αν παίρνω ουσίες, φάρμακα. Ήμουν καθαρός οργανισμός. Επίσης, δεν υπέφερα από ερωτικές απογοητεύσεις. 
Μου ανακοίνωσε ότι υποφέρω από ψύχωση, αλλά ούτε που ήξερα τι ήταν αυτό. Μου το εξήγησε και το κατάλαβα. Δε μάσησε τα λόγια του, αλλά ήταν και ανθρώπινος. 
Αργότερα, επίσης, στη Κρήτη εμπιστεύτηκα τον επόμενο ψυχίατρο μου, τον κ. Γ.

Τ: Και με τους δυο γιατρούς υπήρξε πολύ καλή σχέση. Εσύ τι γνώμη έχεις γι' αυτούς;

Ζ: Στηρίχθηκα στο να γιατρευτώ μαζί τους, ιδιαίτερα στο πρώτο γιατρό μου, κάτι που έπαιξε πολύ καθοριστικό ρόλο. Τώρα που ανασκοπώ, βλέπω ότι έκαναν αυτό που έπρεπε να κάνουν, ούτε καρχαρίες ή απρόσωποι, ούτε συναισθηματικά πολύ φιλικά. Χωρίς τη βοήθεια και των δυο, μάλλον δεν θα ήμουν εδώ. 

Τ: Θέλεις να ξεχωρίσεις κάτι που σε στήριξε στην πορεία αυτής της πολύχρονης διαδικασίας;

Ζ: Δεν μπορώ να ξεχωρίσω ένα μόνο πράγμα, ήταν όλα μαζί, τα φάρμακα, η ψυχοθεραπεία, η προσωπική δύναμη, το οικογενειακό μου περιβάλλον, η πίστη μου στο Θεό, όπως τον αντιλαμβανόμουν εγώ..
Ξεκινώντας από την αρχή ήταν ότι το ό,τι αποδέχτηκα το πρόβλημα, δέχτηκα την αγωγή, ενώ γύρω μου υπάρχει ταμπού γι' αυτό. Γιατί η ψυχή είναι ταμπού. Με βοήθησε να μιλάω ανοιχτά με τους ανθρώπους μου γι' αυτό, πρωταρχικά με τους ειδικούς. Άκουγα πάντα τις συμβουλές που αισθανόμουν ότι ήταν λογικές, ισορροπημένες και τις έκανα δικές μου.
Και σαφώς η βοήθεια που πρόσφερε η οικογένειά μου ήταν πολύ σημαντική.

Τ: Έκανες, θεωρώ πολύ γρήγορη δουλειά. Δεν εννοώ βιαστική. Πιστεύω ότι η οξύνοια του πνεύματός σου βοήθησε πάρα πολύ τη δουλειά μας.

Ζ: Η συνεργασία μας ήταν το πιο δυνατό μέσο για να φτάσω να είμαι τώρα χωρίς αγωγή. Εγώ ήμουν αποφασισμένη να μη δεθώ συναισθηματικά μαζί σου, με την έννοια να σε δω ως δικό μου άνθρωπο, εξάλλου είχα δικούς μου ανθρώπους. Σε ήθελα ως ειδικό να μου δείξεις το δρόμο που δεν ήξεραν οι άλλοι ή εγώ. Το έκανες με επιτυχία, υπήρξε το πιο ωραίο, βαθύ και στο τέλος, λυτρωτικό κομμάτι της ζωής μου. Συνάμα ήταν και το πιο σκληρό. 
Αυτό μου έδωσε ανάσα: η ανακούφιση που προέρχεται από την κατανόηση των καταστάσεων μέσα μου και έξω μου!

Τ: Τι ήταν για σένα πολύ σκληρό, θέλεις να μου το κάνεις πιο εύληπτο;

Ζ: Δεν είναι εύκολο να καταλάβεις το πρόβλημά σου ή να αντιληφθείς από πού ξεκίνησε, τίποτα από αυτά δεν είναι εύκολο. Και μετά πρέπει να αλλάξεις πράγματα μέσα σου, να διορθώσεις, αυτό ενέχει σκληρότητα. Η δουλειά η δική μου μετά τη συνεδρία, η επίδραση μέσα μου, τις επόμενες μέρες.

Τ: Να αλλάξεις κάποια σκέψη, συμπεριφορά σ' ένα ζήτημα;

Ζ: Έπρεπε να ταπεινώσω το "εγώ" για να αντιληφθώ σε σχέσεις μου πως κάτι δεν κάνω καλά με τους άλλους, πως μερικές φορές σκέφτομαι λάθος για εκείνους ή δεν ενεργώ καλά μαζί τους.

Τ: Βέβαια όλοι έχουμε αυτό το θέμα και είναι ανάγκη να αναθεωρούμε κάποια πράγματα στις σχέσεις μας. 

Ζ: Αυτό εννοώ, δεν είναι πολύ εύκολο. Εγώ είχα μια μονόπλευρη, μονομερή στάση ζωής ή όλα ή τίποτα. Η έννοια της δικαιοσύνης, της αγάπης καθώς και τα συναισθήματά μου για τους ανθρώπους ήταν πολύ μπερδεμένα μέσα μου. Αυτό να το αλλάξω και να ξαναπαλέψω (εσωτερική πάλη) με τις σχέσεις δεν ήταν εύκολο. 

Τ: Μα ήδη, τα θέματα που θέτεις, δικαιοσύνη, αγάπη είναι "μπερδεψοκαταστάσεις" από μόνα τους, με την έννοια ότι είναι σύνθετα και ενέχουν μεγάλη υποκειμενικότητα. Όμως, όσοι από εμάς θέλουμε να έχουμε ένα βαθμό αυτογνωσίας και να κάνουμε καλύτερες τις σχέσεις, μέσα από αυτό το δρόμο περνάμε. 
Και σχετικά με μια ψυχική διαταραχή, όπως και να λέγεται, η ψυχοθεραπεία έχει να κάνει με το πώς μπορείς να έρθεις πιο κοντά στην υγεία, έργο που γίνεται και με άλλους τρόπους, φυσικά.

Ζ: Ήθελα να σε ρωτήσω κι εγώ κάποια πράγματα για τη σχέση μας. Αρχικά να μου πεις, γιατί ενώ ήταν πολύ δύσκολα δεν τα παράτησες;

Τ: Είχα πολλούς λόγους για να μην το κάνω. Κατ' αρχάς, αναγνώριζες το πρόβλημα, συνεργαζόσουν με το γιατρό και έπαιρνες αγωγή. Ήσουν πρόθυμη να συνεργαστείς μαζί μου, δεν ήμουν ακάλυπτη. 
Εξάλλου, έχω δυσκολευτεί περισσότερο με ανθρώπους που δεν είχαν διαγνωστεί επίσημα με κάποια ψυχική διαταραχή.
Επίσης, η προσέγγιση που ακολουθώ με όλους τους πελάτες είναι να βασιστώ στη σχέση που μπορούμε να αποκτήσουμε. Τη δική μας την αισθάνθηκα καλή. Η σχέση γίνεται ένα άλογο, το καβαλάμε και πάμε σε ό,τι μέρος θέλεις. 

Ζ: Πότε κατάλαβες ή αν κατάλαβες ότι υπάρχει ελπίδα πλήρους θεραπείας;

Τ: Α! δεν είχα βάλει στο μυαλό μου τέτοιο project.

Z: Δεν έβαλες στόχο τη θεραπεία;

Τ: Την θεραπεία με την έννοια να σταματήσεις τα φάρμακα, όχι δεν σκέφτηκα κάτι τέτοιο. Εμένα με ένοιαζε και στο είχα πει, να είσαι λειτουργική, να περνάς καλά στην καθημερινότητά σου, να μη σε τρελαίνει το μυαλό, να μπορείς να δουλεύεις, να έχεις κάποιες σχέσεις και να είναι καλές. 

Ζ: Και μένα ο στόχος στην αρχή ήταν αυτός, να υπάρχω και να λειτουργώ. Μετά όμως ανέβηκε. 

Τ: Ναι, αυτό βγήκε στη πορεία. Ήσουν τυχερή και έκανες τον εαυτό σου τυχερό. Χαίρομαι, είτε γιατί σε βοήθησε το DNA σου, είτε οι συντονισμένες προσπάθειες, αν και πιστεύω ότι ήταν καθοριστική η νοητική εργασία που έκανες. 

Τ: Εσύ τι θα ήθελες να σχολιάσεις, όσον αφορά τη δουλειά μας;

Ζ: Αρχικά να πω ότι η ψυχοθεραπεία με καλλιέργησε ως άνθρωπο. Αν και μπορεί κάποιος να έχει μόρφωση, η καλλιέργεια είναι κάτι διαφορετικό. Σημαίνει να σέβομαι περισσότερο τον άλλο στη σχέση, να υπάρχω όχι μόνο εγώ, αλλά και ο άλλος. Δεν εννοώ εδώ να υπάρχει αγάπη, να υπάρχει ο άλλος ρεαλιστικά, τα στοιχεία του, οι απόψεις του, οι αντιδράσεις του μέσα στη σχέση. Να με πάω λίγο πίσω και να έχω τον άλλον μαζί σε αυτή την οπτική. 

Τ: Να ακούς και τον άλλο, να είναι παρουσία στη ζωή σου, να τον υπολογίζεις περισσότερο..

Ζ: Ναι, έμαθα πολλά πράγματα που δεν ήξερα. Έπαιρνα ερεθίσματα και μετά τα έψαχνα μόνη μου. Έκανα λογικούς συλλογισμούς για τον άνθρωπο, τη ζωή , τις σχέσεις, τη κοινωνία. Διάβαζα επίσης, διάφορα βιβλία μεταξύ άλλων και ψυχολογίας. 

Τ: Πώς βλέπεις σήμερα τον εαυτό σου (από την οπτική της θεραπευμένη), τι αίσθημα δημιουργείται μέσα σου τώρα, για την Ζωή του τότε;

Ζ: Βλέπω έναν άνθρωπο που δούλεψε πάρα πολύ σκληρά, με επιμονή και με υπομονή, αν και δεν διακρίνομαι γι' αυτό.
Προσπαθώ να φανταστώ τη δεκαετία και βλέπω έναν άνθρωπο που ήθελε βοήθεια και μετά θα τα κατάφερνε μόνος του. Πολύ νοητική εργασία να επαναρυθμίσω την κρίση μου. Νιώθω επίσης, πολύ ευγνώμων προς τη ζωή που πέρασα όλο αυτό, όσο οξύμωρο και να ακούγεται. Γιατί μου έδωσε τη δυνατότητα να αποδείξω τι έχω μέσα μου, ποια είμαι. Βλέπω τον εαυτό μου ως "αθλήτρια", με σεβασμό, με εκτίμηση, με αγάπη πια. 

Τ: Και κάτι που η ψυχοθεραπεία επιδιώκει, να γνωρίζει και να εκτιμά κάποιος τον εαυτό του.
Ξέρεις αυτό θα πω τώρα και θα κλείσω, οι περιστάσεις και οι καταστάσεις μας διαμορφώνουν.

Ζ: Ναι, όταν τους το επιτρέπουμε.

Τ: Ναι, αλλά θες δε θες, θα έχουν κάποια επιρροή επάνω σου, είτε θετική είτε αρνητική. Ένα ομαλό περιβάλλον ενδέχεται, εκτός των θετικών αποτελεσμάτων, να έχει και αρνητικά, όπως ας πούμε, να προκαλέσει ίσως δυσκολία να συναισθάνεται κάποιος τον άλλον που έχει ζήσει δύσκολα. 
Αλλά και ένα δυσλειτουργικό περιβάλλον, το οποίο εκτός από αρνητικές επιδράσεις, μπορεί να δώσει κίνητρο για πολύ θετική δουλειά, ανάπτυξη.
Δηλαδή, αυτή η δουλειά που έχεις κάνει εσύ, ίσως να μην την έκανες, να μην ήσουν ο ίδιος άνθρωπος, αν δεν ερχόταν ο αρνητικός παράγοντας της ασθένειας.

Ζ: Ναι, το καταλαβαίνω, γι' αυτό και αισθάνομαι ευγνώμων. Αναλόγως, πώς θα δεις τα ερεθίσματα μέσα σου και πώς θα το αλλάξεις προς το θετικό, μπορείς να έχεις πολύ ωραία αποτελέσματα. 

Τ: Σε ευχαριστώ για την συμμετοχή σου σε αυτή την πολύ ενδιαφέρουσα συζήτηση. 
Ζ: Κι εγώ σε ευχαριστώ.